Tydzień otwartego dostępu edycja 2026

Tydzień Otwartej Nauki 2026 – Koszt Wiedzy (The Cost of Knowledge) Termin: 19-25 października 2026 r. Miejsce: US, ZUT, PUM, PM

Program

19.10.2026 r. (poniedziałek)

Miejsce: Budynek Główny Politechniki Morskiej w Szczecinie (Wały Chrobrego 1-2, Sala Senatu, II piętro)

9.30 – 9.45	Otwarcie Prorektor ds. kształcenia i rozwoju dr inż. Izabela Bodus-Olkowska
9.50 – 10.35	dr inż. Paweł Prajzendanc: Prawdziwy koszt wiedzy: Niewidzialna praca recenzentów, etyka i wyzwania otwartej nauki Wystąpienie obnaża ukryte koszty współczesnego systemu publikacji naukowych, który w dużej mierze opiera się na nieodpłatnej, niezwykle obciążającej pracy recenzentów i redaktorów. Podczas prelekcji przyjrzymy się kulisom rygorystycznego procesu wydawniczego, analizując wyzwania związane z utrzymaniem standardów etycznych COPE, presją czasu oraz nowymi dylematami wokół wykorzystywania sztucznej inteligencji.
10.40 – 11.25	mgr Monika Mazurek: Znaczenie Open Access w dostępie do wiedzy Prezentacja poświęcona będzie roli Open Access w zapewnianiu powszechnego dostępu do wiedzy oraz wyzwaniom związanym z jej otwartym udostępnianiem. Poruszymy kwestie kosztów wiedzy rozumianych nie tylko finansowo, ale także jako konieczność przestrzegania procedur, dbałości o jakość informacji, rzetelność naukową i etykę. Pokażemy, że otwarty dostęp do wiedzy wiąże się również z odpowiedzialnością za sposób jej tworzenia, weryfikowania i wykorzystywania.
11.30 – 11.45	Loteria z nagrodami (gadżety akademickie, bilety do kina)
11.45	Zakończenie święta na PM, następna część obchodów odbywa się na PUM

Miejsce: Biblioteka Główna Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie (Szczecin, Al. Powstańców Wielkopolskich 20, sala 16)

12.30 – 12.40	Powitanie uczestników
12.40 – 14.10	Seminarium mgr Kamila Kokot-Kanikuła: LeapSpace w pracy badawczej naukowca i studenta Zapraszamy na seminarium poświęcone platformie LeapSpace, ekosystemowi AI od wydawnictwa Elsevier, który wspiera pracę naukową przez integrację pełnych tekstów publikacji z ScienceDirect, abstraktów z bazy Scopus oraz globalnej bazy grantów badawczych. Uczestnicy poznają możliwości wykorzystania sztucznej inteligencji oraz dostępnych w LeapSpace narzędzi do ułatwienia i przyspieszenia wyszukiwania, analizy oraz syntezy informacji naukowej, które następnie zostaną wykorzystane do tworzenia własnych przeglądów literatury, porównywania wyników badań, analizy trendów naukowych oraz przygotowania publikacji w oparciu o recenzowane źródła. Omówione zostanie również stanowisko wydawnictwa Elsevier dotyczące etycznego i odpowiedzialnego wykorzystania AI w procesie tworzenia publikacji naukowych.
14.10 – 15.10	Pytania uczestników i indywidualne konsultacje dotyczące LeapSpace

20.10.2026 r. (wtorek)

Miejsce: Uniwersytet Szczeciński (Szczecin, ul. Mickiewicza 16a, Geocentrum, parter, sala 30a)

10.00 – 10.15	Powitanie uczestników, przedstawienie założeń, tego co się już działo i programu na kolejne dni.
10.15 – 11.00	Wykłady otwarte: prof. dr hab. Agata Zawiszewska-Semeniuk, Instytut Literatury i Nowych Mediów US: Od jałmużny do mecenatu państwowego. Pisarze, państwo i koszty kultury w Polsce lat dwudziestych XX wieku Wystąpienie poświęcone zostanie egzystencjalnym, ekonomicznym i instytucjonalnym kosztom tworzenia literatury w Polsce w pierwszej dekadzie po odzyskaniu niepodległości. Zagadnienie zostanie omówione na przykładzie ówczesnych dyskusji pisarzy o niskich honorariach, prywatnej i publicznej filantropii literackiej, państwowych zapomogach, emeryturach twórczych oraz potrzebie trwałego mecenatu publicznego. Zwornikiem tych debat był projekt Polskiej Akademii Literatury, sformułowany przez Stefana Żeromskiego w 1918 r., a zrealizowany w 1933 r. przez rząd Janusza Jędrzejewicza. Stawiane wówczas pytanie: „kto płaci za kulturę?” prowadziło szybko do kolejnych: kto ma prawo decydować o podziale środków, według jakich kryteriów należy wspierać twórców i czy finansowanie publiczne wzmacnia ich niezależność, czy może tworzy nowe formy zależności? Wystąpienie popularyzuje wyniki badań prowadzonych w ramach grantu pt. „Inwentaryzacja i edycja źródeł prasowych do dziejów Polskiej Akademii Literatury” – projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki w konkursie „Dziedzictwo narodowe” nr rej. NPRH/DN/SP/0065/2024/14. Ireneusz Bojanowski, Biblioteka Główna US Umysł na licencji: koszt wiedzy w epoce AI Wszyscy kochamy słowo „otwartość”. Otwarta nauka, otwarty dostęp, wiedza dla każdego. Brzmi pięknie. Tylko jakoś nie widać tłumów, które korzystają z tej wiedzy bez barier. Bo bariery są. Tylko inne. Nie karta wstępu do biblioteki, a karta kredytowa. Nie zakaz, a cena. Nie mur, a algorytm.AI miało być windą do wiedzy. Dla wielu stało się kolejnym piętrem, na które trzeba kupić bilet. Wielkie korporacje nie sprzedają wiedzy. Sprzedają możliwości. Wiedza to tylko koszt wejścia. I płacimy. Słono. Czasem pieniędzmi. Czasem danymi. Czasem uwagą. Czasem własną prywatnością. W tym wystąpieniu nie będę udawał, że wszystko jest darmowe. Zapytam wprost: ile naprawdę kosztuje wiedza w świecie AI, wielkich korporacji i możliwości dla wybranych? Czy otwarta nauka jest otwarta, czy tylko ładnie opakowana? I czy nie zbudowaliśmy właśnie najdroższego abonamentu XXI wieku — abonamentu na poznanie? To nie jest opowieść o tym, że AI jest złe. To opowieść o tym, kto na nim zarabia i kto za to płaci.
11.00 – 11.20	Loteria z nagrodami (gadżety akademickie, bilety do kina)

21.10.2026 r. (środa)

Miejsce: Biblioteka Główna ZUT w Szczecinie (ul. Ku Słońcu 140, czytelnia)

9.00 – 10.30	Warsztaty mgr Anna Narloch, dr hab. inż. Marta Piątek-Hnat, mgr Justyna Skrodzka: Repozytoria publikacji i danych badawczych – zdeponuj, udostępnij, wykorzystaj Warsztaty mają na celu praktyczne wprowadzenie uczestników w zasady korzystania z repozytoriów publikacji oraz repozytoriów danych badawczych. Uczestnicy poznają specyfikę obu typów repozytoriów, dowiedzą się, jakie materiały można w nich deponować oraz jak przygotować publikacje i dane badawcze do udostępnienia zgodnie z zasadami otwartej nauki. W części praktycznej uczestnicy przećwiczą wyszukiwanie publikacji i zbiorów danych, wybór odpowiedniego repozytorium, tworzenie metadanych, dobór licencji oraz określanie poziomu dostępu do zasobów. Zrealizują również przykładowy proces deponowania publikacji w Repozytorium Instytucjonalnym ZUT oraz zbioru danych badawczych w MOST Danych, funkcjonującym w ramach współpracy ZUT z Politechniką Gdańską. Szczególna uwaga zostanie poświęcona takim zagadnieniom jak DOI, ORCID, licencje, metadane, wersje publikacji, Warsztaty będą miały charakter interaktywny i zostaną oparte na rzeczywistych przykładach oraz dobrych praktykach. Po ich zakończeniu uczestnicy będą potrafili samodzielnie przygotować i zdeponować publikację oraz dane badawcze w odpowiednich repozytoriach. Link do rejestracji: https://forms.gle/CUsiVnfmuwB4xfiZ8 Udział zakończony certyfikatem Uwaga: Obowiązuje limit miejsc: 16 osób (prowadzona jest lista rezerwowa, a o udziale decyduje kolejność zgłoszeń). W przypadku rezygnacji z udziału prosimy o kontakt, aby umożliwić uczestnictwo osobie z listy rezerwowej
10.30 – 10.40	Powitanie uczestników przez prof. dr hab. inż. Karola Fijałkowskiego, prorektora ds. nauki i współpracy międzynarodowej ZUT w Szczecinie oraz Dyrekcję Biblioteki Głównej ZUT
10.40 – 11.40	Marcin Kapczyński: Potencjał otwartej nauki, szanse i zagrożenia z perspektywy Web of Science Open Science zmienia sposób prowadzenia, udostępniania i oceniania badań, sprzyjając większej przejrzystości, współpracy i wpływowi społecznemu. W tej sesji przyjrzymy się kluczowym zasadom Otwartej Nauki i Otwartego Dostępu, przeanalizujemy aktualne trendy w komunikacji naukowej oraz omówimy możliwości i wyzwania, przed którymi stoją badacze, instytucje i decydenci. Wiarygodne narzędzia inteligencji badawczej, takie jak Web of Science mogą wspierać strategie Open Science, pomagając użytkownikom identyfikować wysokiej jakości treści otwartego dostępu, śledzić wpływ badań, odkrywać możliwości współpracy oraz poruszać się po zmieniającym się krajobrazie badawczym. Link do rejestracji https://forms.gle/sXA4hXtTBhL1gPCa9 Udział zakończony certyfikatem
11.40 – 12.00	Loteria fantowa/przerwa kawowa – losowanie nagród wśród uczestników, w tym biletów do kina Helios oraz materiałów promocyjnych szczecińskich uczelni
12.00 – 13.00	Michał Tomczyk: Od kosztu do wartości: Praktyczne wykorzystanie platformy O’Reilly w pracy naukowej i dydaktyce W kontekście dyskusji nad hasłem The Cost of Knowledge, wystąpienie przybliży rolę nowoczesnych platform edukacyjnych w optymalizacji kosztów dostępu do najnowszej wiedzy specjalistycznej. Uczestnicy poznają praktyczne możliwości platformy O’Reilly for Higher Education – od interaktywnych środowisk programistycznych, przez bogatą bibliotekę książek i kursów wideo, po narzędzia wspomagające codzienną pracę naukową, dydaktyczną oraz rozwój projektów badawczych. Link do rejestracji: https://forms.gle/EnYumBHJo8G11iBX7 Udział zakończony certyfikatem

Nasi prelegenci

dr inż. Paweł Prajzendanc – doktor nauk inżynieryjno-technicznych, nauczyciel akademicki, związany z Wydziałem Mechatroniki i Elektrotechniki Politechniki Morskiej w Szczecinie, pełni funkcję koordynatora studiów magisterskich na kierunku mechatronika; redaktor naczelny czasopisma naukowego oraz wielokrotny recenzent publikacji akademickich. W ramach swoich obowiązków zarządza procesem wydawniczym i odpowiada za procedury weryfikacji zgłaszanych tekstów.

mgr Monika Mazurek – Deputy Managing Editor MDPI Poland sp. z o.o, uzyskała tytuł magistra psychologii (psychologia kliniczna i neurokognitywistyka) na Uniwersytecie SWPS w Warszawie. Po rozpoczęciu studiów doktoranckich na Uniwersytecie Jagiellońskim, kontynuuje zdobywanie umiejętności klinicznych w trakcie studiów podyplomowych z psychoterapii na Wydziale Lekarskim Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Dołączyła do MDPI w marcu 2021 roku jako Assistant Editor w czasopiśmie „Brain Sciences”, a rok później została Section Managing Editor w tym samym piśmie. Od 2022 roku pracuje jako Deputy Managing Editor w kilku czasopismach, w tym „Endocrines”, „Advances in Respiratory Medicine” i „Brain Sciences”. Uczestniczyła w wielu międzynarodowych kongresach poświęconych medycynie i naukom o zdrowiu.

mgr Kamila Kokot-Kanikuła – Customer Success Manager w firmie Elsevier, odpowiadająca za obszar Polski, Estonii, Litwy i Łotwy. Do zespołu dołączyła 2 lutego 2026 roku. W latach 2012–2026 pracowała w Bibliotece Politechniki Gdańskiej, w Sekcji Budowy Zbiorów Cyfrowych i Multimedialnych. W okresie 2017–2020 współtworzyła repozytorium instytucjonalne „Most Wiedzy”, a w latach 2018–2025 opracowała i prowadziła pierwszą bazę polityk wydawniczych polskich czasopism naukowych (narzędzie analogiczne do Sherpa/RoMEO czy Open Journal Finder). W latach 2022–2023 współpracowała z firmą Elsevier jako ambasadorka i trenerka. Od 2024 roku jest aktywną wolontariuszką współpracującą z bazą DOAJ.

dr hab. Agata Zawiszewska-Semeniuk – badaczka czasopiśmiennictwa społeczno-kulturalnego i literatury międzywojennej; ostatnio opublikowała: Spór o Polską Akademię Literatury [2022], „Ster. Organ równouprawnienia kobiet” pod redakcją Pauliny Kuczalskiej-Reinschmit i Józefy Bojanowskiej, Warszawa 1907–1914 (z antologią i bibliografią zawartości) [2024], Between Young Poland, Skamander and the Avant-garde. Women Writing Poetry in Interwar Poland [2024].

Ireneusz Bojanowski – zastępca dyrektora Biblioteki Głównej Uniwersytetu Szczecińskiego, politolog, specjalista od informacji naukowej, niedoszły informatyk, który postrzega bibliotekę jako nowoczesne centrum wiedzy. Wdraża nowe technologie, tworzy cyfrowe usługi, digitalizuje zbiory i promuje bazy danych. Wierzy, że wiedza powinna być dostępna dla wszystkich. Dlatego wspiera otwartą naukę i wolny dostęp do wiedzy, próbując połączyć bibliotekę z cyfrowym światem. Pasjonuje się między innymi AI, nowymi technologiami i społeczeństwem informacyjnym. Autor publikacji o bibliotekach, mediach społecznościowych i ich przyszłości.

mgr Anna Narloch – doświadczona bibliotekarka i specjalistka informacji naukowej z ponad 25-letnim doświadczeniem zawodowym w bibliotece akademickiej. Kieruje Oddziałem Informacji Naukowej i Patentowej Biblioteki Głównej Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie. Jest Data Stewardem i specjalistką w zakresie Otwartej Nauki, Otwartego Dostępu, zarządzania danymi badawczymi, bibliometrii oraz komunikacji naukowej. Jest również redaktorem repozytorium publikacji ZUT oraz repozytorium danych badawczych MOST Danych. Wspiera pracowników naukowych w publikowaniu, deponowaniu i dokumentowaniu dorobku naukowego oraz danych badawczych, a także w zwiększaniu widoczności i dostępności wyników badań. Aktywnie angażuje się w rozwój praktyk Otwartej Nauki, wdrażanie zasad FAIR oraz rozwój kompetencji związanych z odpowiedzialnym zarządzaniem, udostępnianiem i ponownym wykorzystaniem wyników badań. Pełni funkcję redaktora instytucjonalnego repozytorium ZUT, koordynuje udział uczelni w bazie BazTech oraz kieruje i zarządza bazą publikacji naukowych pracowników ZUT. Jest członkinią polskiej Sieci Kompetencji Otwartej Nauki – Data Steward PL (SKON – Data Steward PL)

dr hab. inż. Marta Piątek-Hnat – specjalistka i trenerka Otwartej Nauki, posiadająca doświadczenie w budowaniu i koordynowaniu infrastruktury Otwartego Dostępu oraz usług związanych z zarządzaniem danymi badawczymi. Wspiera pracowników naukowych w zakresie publikowania, przygotowywania i udostępniania datasetów, bibliometrii oraz zwiększania jakości, widoczności i dostępności wyników badań. Prowadzi szkolenia, zajęcia akademickie oraz konsultacje dla pracowników naukowych i doktorantów. Posiada ponad 15-letnie doświadczenie dydaktyczne. Jej kompetencje Data Stewarda zostały potwierdzone ukończeniem Data Steward School oraz szkolenia OpenAIRE Train-the-Trainer. Jest również redaktorem repozytorium publikacji ZUT oraz repozytorium danych badawczych MOST Danych, gdzie wspiera proces przygotowywania, opisywania i udostępniania publikacji oraz danych badawczych. Posiada stopień doktora habilitowanego w dziedzinie inżynierii materiałowej. Aktywnie wspiera rozwój praktyk Otwartej Nauki, wdrażanie zasad FAIR oraz odpowiedzialne zarządzanie i udostępnianie wyników badań. Jest aktywną uczestniczką i prelegentką konferencji oraz webinariów poświęconych otwartej nauce, a także członkinią krajowej grupy roboczej SKON – Data Steward PL

mgr Justyna Skrodzka – doświadczona bibliotekarka i specjalistka informacji naukowej, pracująca w Bibliotece Głównej Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie na stanowisku kustosza. Zajmuje się zagadnieniami związanymi z Otwartą Nauką, Otwartym Dostępem, zarządzaniem i udostępnianiem wyników badań oraz komunikacją naukową. Wspiera pracowników naukowych w zakresie publikowania, przygotowywania i udostępniania materiałów naukowych oraz zwiększania ich widoczności. Jest zaangażowana w pracę z repozytorium publikacji ZUT oraz repozytorium danych badawczych MOST Danych, wspierając proces deponowania, opisywania i udostępniania publikacji oraz danych badawczych. W swojej pracy łączy doświadczenie bibliotekarskie z praktycznym wsparciem pracowników naukowych w wyszukiwaniu, opracowywaniu i efektywnym wykorzystaniu informacji naukowej.

Marcin Kapczyński – Konsultant ds. rozwiązań w Clarivate, specjalizującym się w analizie danych i rozwiązaniach opartych na danych dla instytucji akademickich. Posiada dyplom z psychologii na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.

Od 2010 roku Marcin ściśle współpracuje z uniwersytetami, organizacjami badawczymi oraz interesariuszami na szczeblu krajowym, wspierając strategiczne decyzje, zwiększając widoczność badań i poprawiając wyniki instytucji w globalnych rankingach. Posiada szerokie doświadczenie w bibliometrii, scientometrii oraz ewaluacji badań. Prace Marcina koncentrują się na opracowywaniu strategii opartych na dowodach dla rozwoju i oceny badań, optymalizacji podejść do finansowania, wzmacnianiu współpracy naukowej oraz identyfikowaniu nowych trendów badawczych. Regularnie doradza biurom badawczym i decydentom uczelni w zakresie skutecznego wykorzystania wysokiej jakości, opartych na AI danych i wniosków do benchmarkingu, analizy współpracy oraz strategicznego planowania badań. Z pasją promując doskonałość w badaniach, Marcin aktywnie przyczynia się do inicjatyw budowania potencjału poprzez warsztaty, konsultacje i stałe zaangażowanie ze środowiskiem akademickim w całej Europie.

Michał Tomczyk Senior Account Manager for Academia & Government, Clarivate

Jest doświadczonym ekspertem ds. rozwiązań dla sektora akademickiego, badawczego i rządowego. W firmie Clarivate odpowiada za zarządzanie relacjami z kluczowymi uczelniami, instytutami naukowymi oraz bibliotekami w regionie Europy Środkowo-Wschodniej (ze szczególnym uwzględnieniem Polski, Czech, Słowacji i Ukrainy).

W swojej pracy wspiera instytucje w pełnym cyklu zarządzania wiedzą i zasobami naukowymi – od nowoczesnych platform usługowych i systemów zarządzania biblioteką (takich jak Alma), przez bogate zasoby naukowe ProQuest, aż po zaawansowane analityki Web of Science, Journal Citation Reports i narzędzia do ewaluacji dorobku naukowego. Posiada wieloletnie doświadczenie w rozwoju biznesu oraz budowaniu strategicznych partnerstw technologiczno-edukacyjnych na rynku CEE.

Kontakt

Uniwersytet Szczeciński

Prof. dr hab. Anna Cedro

Pełnomocnik rektora ds. otwartego dostępu do publikacji naukowych i danych badawczych

Uniwersytet Szczeciński

ul. Mickiewicza 16, 70-383 Szczecin

Telefon: 91 444 2529

E-mail: anna.cedro@usz.edu.pl